Powered by: WGProductions
De windbrief voor oliemolen de Pauw is afgegeven aan Jan Willem Keesen in 1669. In de meer dan tweehonderd jaar dat de molen heeft bestaan is deze vele malen in andere handen overgegaan. In de lijst van eigenaren zijn de namen van beroemde Zaanse ondernemers te vinden. De Pauw was een dubbele oliemolen, wat onder meer inhield dat de mechaniek voorzien was van een dubbel slagwerk, de voor- en de naslag. De oliemolen werd vaak dag en nacht bemand, er was bijna altijd een ploeg arbeiders in touw.

Een dergelijke ploeg bestond uit de blokmaalder, nachtblokmaalder, steenknecht, dagjongen, nachtjongen en pletjongen. De werktijd bedroeg voor elk zestien uur per etmaal, zodat er altijd vier man aan de molen waren. Bij wind was de molen continu in bedrijf omdat men werd betaald naar gelang de hoeveelheid verwerkt zaad. Het product, de olie, werd onder meer voor verlichting gebruikt. Ook is olie geleverd aan verffabrikanten, die het in verf verwerkten. Een andere inkomstenbron waren de oliekoeken, die als bijproduct zijn te beschouwen. Ze werden verkocht aan boeren en dienden als veevoer.

De schuur van de voormalige oliemolen de Pauw is gelegen ten noorden van Nauerna en ten westen van de Nauernasche Vaart. Het was een achtkante molen met een dubbel oliewerk. De oliemolen is tot 1895 in bedrijf gebleven. In maart 1896 is de molen met naastgelegen oliehuis gesloopt.

De molenschuur, ten zuiden van de molen, zal gelijktijdig met de molen zijn gebouwd. Een deel van de schuur, het meest zuidelijke, was ingericht als woonhuis voor de blokmaalder. Dit was zeldzaam omdat er bij Zaanse industriemolens bijna nooit gewoond werd. De blokmaalder was de bedrijfsleider van een oliemolen die zelf het naslag, (2e persing) bediende om zo eigenhandig de kwaliteit van het eindproduct te bepalen..

Op 4 juli 1895 wordt oliemolen de Pauw door Jacob de Boer Pieterz te Oostzaan, van beroep molensloper, gekocht. Kort daarna is de molen gesloopt.
De molenschuur van de Pauw is echter blijven staan. Het is mogelijk dat deze juist vanwege de inpandige blokmaalderswoning gespaard is gebleven. Een woning bracht immers huurpenningen op. In de schuur worden nog twee woningen getimmerd, zodat er een tijd lang drie gezinnen onderdak vinden. Een groot deel van de vorige eeuw is de molenschuur zelfs door vijf families bewoond. Deze woningen waren klein en ook toen nog moet het er zeer gehorig zijn geweest. De molenschuur is nu niet meer bewoond, maar de oude blokmaalderswoning is dat tot enkele jaren wel geweest. Theo Vleeshakker was de laatste bewoner van dit unieke, maar sterk verwaarloosde, pand.

De molenschuur heeft een plattegrond van 10.00◊19.60 meter en is zuid-noord georiŽnteerd. Ten noorden van de schuur heeft het oliehuis en de molen gestaan. Het oliehuis was een verbindingsstuk tussen schuur en molen ter breedte van de stelling van de molen. Onder het voormalige oliehuis bevindt zich naar alle waarschijnlijkheid een oliekelder in de grond. Dit is af te leiden aan de dubbele deur in het oliehuis, die zich in de voorgevel, aan de Nauernasche vaart bevond. Het oliehuis is vermoedelijk in de 18e eeuw naar het westen toe verbreed. Wellicht bevond zich onder die uitbreiding een tweede oliekelder.

De gemetselde poeren onder het oliehuis en onder het molenlijf bevinden zich naar alle waarschijnlijkheid nog in de grond. Deels boven de fundering van de molen is, op 5.00 meter uit de schuur in 1965 een houten schuur gebouwd. In de molenschuur zijn na 1896 vier woningen bijgebouwd. Van de vijf woningen is de meest zuidelijke tot zomer 2008 bewoond geweest. De overige vier woningen zijn na 1964 veranderd in werkplaats en in opslagruimte.

Wat molenschuur de Pauw tot een Zaans unicum maakt is dat deze als enige een inpandige blokmaalderswoning kent. De blokmaalderswoning heeft een afwijkende gebintconstructie t.o.v. alle bestaande molenschuren. De schuur is nog altijd als molenschuur te herkennen, het dak heeft namelijk een wolfseind.
Historie De Pauw